Dört yaşındaki bir çocuktan yirmi dakika boyunca sıkıcı bir teste odaklanmasını beklemek gerçekçi değildir. Oyunlaştırma bu sorunu çözer gibi görünür. Ama renkli animasyonlar, puanlar ve ödüller ölçmek istediğimiz beceriyi gölgeleyebilir mi? Cevap, oyunun nasıl tasarlandığına bağlıdır.
Geçerlik ne demek?
Bir ölçme aracının geçerliği, ölçtüğünü iddia ettiği şeyi ne ölçüde ölçtüğüdür. Fonolojik farkındalığı ölçtüğü söylenen bir görevde çocuğun başarısı, fonolojik farkındalıktan çok fare kullanma becerisine ya da animasyonlara ne kadar ilgi gösterdiğine bağlıysa, görevin geçerliği zayıftır. Oyunlaştırmada asıl risk budur: oyunun kendisinin ölçmeye karışması.
Oyunlaştırmanın getirdikleri
- Katılım: Çocuk görevi bir oyun olarak algıladığında daha uzun süre ve daha istekli çalışır.
- Kaygının azalması: Sınav havası olmadığında performans, kaygıdan daha az etkilenir.
- Doğal yönerge: Sesli anlatım ve görseller, okuma bilmeyen çocuğa yönergeyi iletmenin en doğal yoludur.
Ölçmeyi bozan tasarım hataları
- Soru sırasında hareket eden, ses çıkaran dikkat dağıtıcı öğeler.
- Yanıt verme biçiminin beceri gerektirmesi: küçük hedefler, sürükle-bırakta hassas el hareketi.
- Hızlı yanıtı ödüllendiren puan sistemleri. Çocuğu düşünmeden tıklamaya iter.
- Yanlış yanıtta cezalandıran geri bildirim. Çocuğun sonraki sorulardaki tutumunu bozar.
- Yönergeyi yalnız yazıyla vermek. Okuma bilmeyen çocuk görevi anlamaz.
İyi bir oyunlaştırmanın ilkeleri
Oyun öğeleri görevin çevresinde, görev ise sade kalmalıdır. Giriş ekranı, karakterler ve kutlama anları görev aralarına konur. Soru ekranında ise yalnız soru, şıklar ve gerekli ses bulunur. Yönerge dinletilir, gerektiğinde tekrar dinlenebilir. Yanıt verme yolu çocuğun motor becerisini zorlamayacak kadar büyük ve basittir.
MinikUp'ta her görev grubu, kategoriye özgü bir girişle açılır: kısa bir yönerge metni, sesli anlatım, görsel ya da birkaç saniyelik geri sayım. Soru ekranında ise şıklar büyük kartlar hâlinde gösterilir. Sıralama sorularında sürüklemenin yanında yukarı-aşağı düğmeleri de vardır, böylece dokunmatik ekranda zorlanan çocuk da görevi bitirebilir.
Sonuç: oyun bir araçtır, amaç değil
Oyunlaştırma, doğru tasarlandığında küçük çocuklardan veri toplamanın en etkili yollarından biridir. Ama oyunun amacı çocuğu eğlendirmek değil, çocuğun en iyi performansını gösterebileceği ortamı kurmaktır. Bu ayrım korunduğu sürece eğlence ile ölçme birbirinin rakibi değil, ortağıdır.
Bu yazı bilgi vermek içindir, tanı ya da tedavi önerisi yerine geçmez. Çocuğunuzla ilgili bir kaygınız varsa okulunuzun rehberlik servisine ya da bir uzmana danışın.
